دوفصلنامه فنآوری تولیدات گیاهی

دوفصلنامه فنآوری تولیدات گیاهی

بررسی صفات فنولوژیکی و فیزیولوژیکی مرتبط با عملکرد دانه 4 رقم کلزا

نوع مقاله : مقاله علمی-پژوهشی

نویسندگان
سعید صفیخانی 1
عباس بیابانی 2
ابوالفضل فرجی 3
علی راحمی کاریزکی 4
عبدالطیف قلی زاده 4
1 دانشجوی دکتری، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران
2 دانشیار گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران
3 استادیار بخش باغبانی و زراعت، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، گرگان، ایران
4 استادیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران
10.22084/ppt.2017.6072.1350
چکیده
به‌منظور تعیین مهم‌ترین صفات فنولوژیکی مؤثر بر افزایش عملکرد دانه و رابطه‌ی بین آن‌ها با عملکرد دانه و اجزای عملکرد ارقام بهاره کلزا، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال زراعی 1393-1392 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه گنبدکاووس انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار رقم کلزا (هایولا 401 =C1، زرفام =C2، هایولا 308 =C3 و RGS003 =C4)، دو تاریخ کاشت (20 آبان‌ماه =D1 و 30 آذرماه =D2) و سه سطح کود نیتروژن (صفر=N1، 50 درصد توصیه‌ی کودی =N2 و 100 درصد توصیه‌ی کودی =(N3 بودند. نتایج آزمایش نشان داد که بیش‌ترین عملکرد دانه در رقم RGS003 (4/4 تن در هکتار) در تاریخ کاشت 20 آبان و کم‌ترین مقدار در رقم هایولا 308 (1/1 تن در هکتار) در تیمار کود ازت صفر مشاهده شد و از این لحاظ ارقام در سه گروه پرمحصول RGS003))، متوسط (هایولا 401 و زرفام) و کم محصول (هایولا 308) قرار گرفتند. بیش‌ترین سرعت پر شدن دانه (1/6 گرم در روز) در رقم RGS003 و تیمار 100 درصد کود ازت توصیه شده و کم‌ترین مقدار آن (7/3 گرم در روز) در رقم هایولا 308 در تاریخ کاشت 30 آذرماه مشاهده شد. به‌علاوه در تاریخ کاشت 30 آذرماه، رقم هایولا 308 کم‌ترین وزن هزاردانه (52/3 گرم) و در تیمار 100 درصد کود ازت، رقم RGS003 بیش‌ترین وزن هزاردانه (04/4 گرم) را داشتند. عملکرد دانه به‌جز در صفات روز تا گل‌دهی (**70/0- =r) و وزن هزاردانه (19/0) با سایر صفات همبستگی مثبت و معنی‌داری داشت.
کلیدواژه‌ها
ارقام بهاره
سرعت پرشدن دانه
تاریخ کاشت
وزن هزاردانه
موضوعات

عنوان مقاله English

Study of the Phenological and Physiological Traits Associated with the Seed Yield in Different Canola (Brassica napus L.) Cultivars

نویسندگان English

Saeed Safikhani 1
Abbas Biabani 2
Abofazl Faraji 3
Ali Rahemi-karizaki 4
Abdolatif Gholizadeh 4
1 PhD Student, Department of Plant Production, Faculty of Agriculture, Gonbad Kavoos University, Gonbad Kavoos, Iran
2 Associate Professor, Department of Plant Production, Faculty of Agriculture, Gonbad Kavoos University, Gonbad Kavoos, Iran
3 Assistant Professor, Department of Horticulture and Agronomy, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran
4 Assistant Professor, Department of Plant Production, Faculty of Agriculture, Gonbad Kavoos University, Gonbad Kavoos, Iran
چکیده English

In order to determine the most important phenological traits influencing the increase in seed yield and their relationship with yield and yield components in spring cultivars of canola, a factorial Split plot experiment was conducted based on randomized complete block design with four replications in 2013-2014 growing season in the Research Field of Gonbad Kavous University. Treatments included four canola cultivars (C1= Hyolla401, C2= Zarfam, C3= Hyolla308 and C4= RGS003), two planting dates (D1= 20 November and D2= 30 December) and three levels of nitrogen fertilizer (N1= zero, N2= 50% and N3=100%). The results showed significant differences in seed yield and other traits. The highest yield in the RGS003 (4.4ton ha-1) planted on 20 November and the lowest in Hyolla308 (1.1ton ha-1), were observed using nitrogen fertilizer and in this respect they were divided into three groups: high yielding (RGS003), medium (Hyolla401 and Zarfam) and low (Hyolla308). The maximum seed filling rate (6.1g/day) for the treatment RGS003 and 100% of the recommended nitrogen fertilizer and lowest (3.7g/day) the date of 30 November was Hyo1la 308. In addition, on the date of 30 December, Hyolla308 lowest seed weight (3.52g) with 100% nitrogen fertilizers, and RGS003 had the highest seed weight (4.04g), respectively. Seed yield except in the days to flowering (r=0.70**) and 1000 seed weight (0.19g) had a significant positive correlation with the other traits.

کلیدواژه‌ها English

Spring cultivars
Seed filling rate
Planting date
1000 seed weight
آبروان، پ. و صادق‌زاده حمایتی، س. 1382. ارزیابی نحوه تأثیر عوامل آب و هوایی روی عملکرد کلزای بهاره دیم در منطقه کالله، خلاصه مقالات نخستین همایش تحقیق و توسعه کلزا در استان گلستان. گرگان.
حجازی، ا. 1377. بررسی رشد و نمو و میزان محصول چند رقم کلزای اروپایی در شرایط آب و هوایی شمال ورامین. چکیده مقالات پنجمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. انتشارات انجمن علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران. صفحه 125.
عزیزی، م.، سلطانی، ا. و خاوری خراسانی، س. 1385. کلزا (فیزیولوژی، زراعت، به‌نژادی و تکنولوژی زیستی). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. 230 صفحه.
سلیمان‌زاده، ح.، لطیفی، ن. و سلطانی، ا. 1386. ارتباط فنولوژی و صفات فیزیولوژیک با عملکرد دانه در ارقام مختلف کلزا تحت شرایط دیم. فصلنامه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 14 (5): 76-67.
ساجدی، س. ز.، راهنما، ع. ا. و کرمی، ث. 1388. تأثیر فاصله ردیف و میزان بذر بر عملکرد روغن و روند پرشدن دانه رقم RGS003 کلزا در منطقه بهبهان. مجله پژوهش در علوم زراعی، 3 (1): 93-77.
قلی‌پور، ا.، گلعدانی، ک.، لطیفی، ن. و مقدم، م. 1382. مقایسه رشد و عملکرد واریته‌های کلزا در شرایط دیم. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، 3 (1): 121-111.
خیاط، م. 1385. منحنی رشد، عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های امید بخش کلزا در شرایط مختلف کشت خوزستان (اهواز). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان. 250 صفحه.
پوررضا، م.، نبی‌پور، م. و مامقانی، ر. 1385. همبستگی خصوصیات فنولوژیکی ارقام کلزا با عملکرد دانه. مجله کشـاورزی، 30 (1): 200-195.
Allen, E. J. and Morgen, D. G. 1972. A quantitative analysis of the effects of nitrogen on the growth, development and yield of oilseed rape. Journal of Agricultural Science -Cambridge, 78 (2): 315-324.
Clark, J. M. and Simpson, G. M. 1998. The influence of irrigation and seedling rate on yield and yield components of Brassica napus cv. Tower. Canadian Journal of Plant Science, 58: 731-737.
Diepenbrock, W. 2000. Yield analysis of winter oilseed rape (Brassica napus L.): a review. Field Crops Research, 67: 35-49.
Lutman, P. J. W. and Dixon, F. L. 1987. The effect of drilling date on growth and yield of oilseed rape (Brassica napus L.). Journal of Agricultural Science -Cambridge, 108 (1): 195-200.
Mendham, N. J., Shipway P. A. and Scott, R. K. 1981. The effect of delayed sowing and weather on growth, development and yield of winter oilseed rape. Journal of Agricultural Science -Cambridge, 96 (2): 389-416.
Muurinen, S., Kleemola, J. and peltonen-Sainio, P. 2007. Accumulation and translocation of nitrogen in spring cerealcultivars differing in nitrogen use efficiency. Agronomy Journal, 99: 441-449.
Muurinen. S., Slafer, G. A. and peltonen-Sainion, P. 2006. Breeding effects on nitrogen use efficiency of spring cereals under northern conditions. Crop Science, 46: 561-568.
Romagosa, I. and Fox, P. N. 1993. Genotype environment interaction and adaption in: Hyward. M. D., Bosemark, N. and Romagosa. I. (eds). Plant breeding: principles and prospects Chapman and Hall, London. pp. 373-390.
Thurling, N. 1994. Morphophysiological determinates of yield in rapeseed (B. compestris and B. napus). II. Yield components. Australian Journal of Agricultural Research, 25: 711-721.
Topinka, A. K. C., Downey R. K. and Rakow G. F. W. 1991. Effects an agronomic practices on the over wintering of winter canola in southern Alberta. Proceeding of GCRIC congress. PP: 665-670.
دوفصلنامه فنآوری تولیدات گیاهی
دوره 11، شماره 1
خرداد 1398
صفحه 161-172